Όλγα Γεροβασίλη

Τοποθέτηση στη Διαρκή Επιτροπή επί του σ/ν Υπουργείου Οικονομικών «Ρύθμιση Οφειλών και Παροχή Δεύτερης Ευκαιρίας»

Το προτεινόμενο νομοσχέδιο «δεύτερης ευκαιρίας», στην πράξη είναι νομοσχέδιο «κατάργησης κάθε προστασίας»

Το πτωχευτικό δίκαιο καλείται σε εφαρμογή όταν κατά κανόνα τα πράγματα «δεν πάνε καλά». Εν προκειμένω, η δεκαετής οικονομική κρίση, οι σκληρές πολιτικές λιτότητας εκτίναξαν το δημόσιο χρέος. Το ιδιωτικό χρέος αντίστοιχα ανέρχεται για το 2020 σε 234 δισ. Ευρώ. Παρά την έξοδο από τα Μνημόνια επί ΣΥΡΙΖΑ, η Νέα Δημοκρατία καταγράφει ύφεση ήδη πριν την πανδημία. Σε αυτό το πλαίσιο, επιβάλλεται η στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων. Ωστόσο, το παρόν νομοσχέδιο δεν αντιμετωπίζει τις αιτίες της πτώχευσης, σύμφωνα με τη ΓΣΕΒΕΕ. Αντίθετα για πρώτη φορά προβλέπεται η πτώχευση των φυσικών προσώπων ενώ αλλάζει κι ο σκοπός του πτωχευτικού δικαίου. Απ΄ την προσπάθεια διάσωσης της επιχείρησης περνάμε στον αυτοσκοπό ρευστοποίησης της περιουσίας.

Με δυο λόγια το προτεινόμενο νομοσχέδιο «δεύτερης ευκαιρίας», στην πράξη είναι νομοσχέδιο «κατάργησης κάθε προστασίας».

Συγκεκριμένα καταργείται ο Νόμος 3869/2010 Νόμος Κατσέλη, ο ν. 4605/2019 (πλατφόρμα προστασίας κύριας κατοικίας) και ο ν. 4469/2017 (εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης). Οι υποσχέσεις του Πρωθυπουργού στη ΔΕΘ για προστασία της κύριας κατοικίας μέχρι το τέλος του 2020 διαψεύστηκαν. Η Κυβερνηση απέρριψε την σχετική τροπολογία ΣΥΡΙΖΑ. Επιπλέον, το κυβερνητικό πρόγραμμα «ΓΕΦΥΡΑ» δεν αφορά στην πράξη τα κόκκινα δάνεια: η σχετική επιδότηση δόσεων προϋποθέτει την ρύθμιση του χρέους, αποκλείοντας έτσι τους μη ενήμερους οφειλέτες. Η προστασία της κύριας κατοικίας καταργήθηκε.

Ως προς τα επιμέρους, θα περιοριστώ σε 3 σημεία:

Πρώτον: Αν και πολυδιαφημισμένος, ο εξωδικαστικός μηχανισμός δεν είναι νέος. Όπως επισημάνθηκε, ο λόγος αποτυχίας των παλαιότερων προβλέψεων είναι ότι οι τράπεζες δεν δεσμεύονταν να συμμετέχουν. Δυστυχώς ούτε και τώρα θα δεσμεύονται με αποτέλεσμα οι σχετικές υποθέσεις και πάλι να κατακλύσουν τα δικαστήρια.

Δεύτερον: Τεκμαρτή Πτώχευση και «Νεόπτωχοι»

Για πρώτη φορά θεσμοθετείται η τεκμαρτή πτώχευση. Φυσικά και νομικά πρόσωπα τεκμαίρεται ότι βρίσκονται σε παύση πληρωμών όταν για ένα εξάμηνο δεν καταβάλλουν το 40% των οφειλών τους και η οφειλή υπερβαίνει τις 30.000 ευρώ. Σε συνθήκες ύφεσης και πανδημίας, πόσες χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις έχουν ήδη κατά τεκμήριο πτωχεύσει; Ποια είναι η περίμετρος των «νεόπτωχων» που δημιουργούνται; Τόσο το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών όσο και άλλοι φορείς επεσήμαναν ότι τα τεκμήρια αυτά είναι ευρύτατα και πρότειναν την κλιμάκωση ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης.

Τρίτον: Κατάργηση Ακατάσχετου και Έξωση απ’την Πρώτη κατοικία σε 3 μήνες.

Αν και το νομοσχέδιο διαφημίζεται ως «διαγραφή χρεών», ωστόσο άμεση συνέπεια της πτώχευσης είναι η ρευστοποίηση της περιουσίας του οφειλέτη και η μη απαλλαγή του για 3+1 έτη (ο σημερινός κώδικας προβλέπει 2 έτη, αν όχι νωρίτερα). Μάλιστα, ακόμη και τα μελλοντικά εισοδήματά του πτωχού εντάσσονται για πρώτη φορά στην πτωχευτική περιουσία! Θα δεσμεύονται, δηλαδή, ακόμη και οι μελλοντικοί μισθοί. Ακόμη και κατά παράβαση του σημερινού ακατάσχετου μισθών και συντάξεων. Στην πράξη θεσπίζεται νέο χαμηλότερο όριο για το ακατάσχετο στα 611 Ευρώ, όσο οι εύλογες δαπάνες διαβίωσης.

Εξίσου παράδοξα διαστρεβλώνεται και ο θεσμός του «lease back», όπως καταγγέλει η Ολομέλεια των Δικηγορικών Συλλόγων. Με την πρόβλεψη να αγοράζει ένας ιδιωτικός φορέας την πρώτη κατοικία του πτωχού και να του το εκμισθώνει για 12 χρόνια, καταφέρατε να κάνετε τον ιδιοκτήτη, ενοικιαστή στο σπίτι του. Προβλέπεται μάλιστα οι νεόπτωχοι να καταβάλλουν έντοκο μίσθωμα για 12 χρόνια και μετά να κληθούν να ξανά-αγοράσουν το σπίτι τους. Δηλαδή, να πληρώνουν μια σύμβαση leasing για 12 χρόνια και αφού την ξοφλήσουν, να πρέπει να ξαναπληρώσουν το σύνολο του leasing!

Και βέβαια το αφήγημα της 12ετίας είναι εντελώς προσχηματικό. Στους 3 μήνες  – κι όχι στα 12 χρόνια- τα funds θα μπορούν με τις διαδικασίες της έξωσης να τελειώνουν με την πρώτη κατοικία, αν καθυστερήσουν τα ενοίκια.. Η διαδικασία των αυξημένων προϋποθέσεων του πλειστηριασμού αντικαθίσταται από τη συντομότατη διαδικασία της έξωσης του «νοικάρη» ..απ’ το σπίτι του! Η επαναγορά στα 12 χρόνια είναι πέρα για πέρα προσχηματική, αφού σε ελάχιστους μήνες θα καταφέρετε να παραδώσετε τα κλειδιά της αγοράς ακινήτων.